Władysław Szpilman

Władysław Szpilman – jedna z najciekawszych postaci polskiej muzyki – przyszedł na świat w Sosnowcu w 1911 roku, w rodzinie żydowskiej. Ze względu na czasy, w których przyszło mu żyć, pochodzenie Szpilmana stało się czynnikiem determinującym jego los: życie w getcie warszawskim, utrata całej rodziny podczas akcji likwidacyjnej w 1942 roku. Jedna z najciekawszych postaci polskiej muzyki – zarówno klasycznej, jak i rozrywkowej – pianista i kompozytor Władysław Szpilman, przyszedł na świat w Sosnowcu w 1911 roku w żydowskiej rodzinie, która zadbała o jego gruntowne wykształcenie muzyczne: jako stypendysta warszawskiego Konserwatorium im. F. Chopina kontynuował naukę gry na fortepianie oraz studiował kompozycję w Akademii Sztuk w Berlinie. Znakomite umiejętności i talent kompozycyjny (już wówczas był autorem kilku udanych utworów symfonicznych i suity fortepianowej Życie Maszyn) doceniło Polskie Radio, zatrudniając Szpilmana na etacie pianisty. W tym okresie, obejmującym lata 1935 – 39, kariera Szpilmana zaczęła nabierać tempa, formował się też charakterystyczny styl jego autorskich dzieł: przebojowy, nowatorski, łączący wirtuozerski kunszt z urokiem i lekkością muzyki rozrywkowej. Powstają pierwsze szlagiery, które wkrótce staną się jego znakiem rozpoznawczym: Nie ma szczęścia bez miłości, Kiedy kochasz się w dziewczynie, Straciłam twe serce, Nocą. Artysta komponuje również muzykę do filmów: Wrzos oraz Dr Murek. Doskonale sprawdza się też w roli pianisty – interpretatora.

Ten okres twórczej swobody przerywa wybuch wojny i związane z nim represje, które bardzo boleśnie dotknęły rodzinę Szpilmanów ze względu na jej żydowskie pochodzenie. Przez pierwsze lata życia w getcie warszawskim muzyk pozostał jednak aktywny zawodowo, grając w kawiarniach oraz pełniąc rolę solisty w Orkiestrze Symfonicznej Simona Pullmanna. Dramatyczne wydarzenia z roku 1942 i późniejsze – przeżycie niemieckiej akcji likwidacyjnej, utrata bliskich, niewolnicza praca na budowie, ucieczka z getta, wielomiesięczne ukrywanie się w domach warszawskich przyjaciół, a wreszcie „cudowne ocalenie” dzięki pomocy kapitana niemieckich sił zbrojnych – wszystko to pozostawiło tragiczną wyrwę w życiorysie Szpilmana, nie złamało jednak ani jego woli przeżycia, ani twórczego potencjału. Krótko po wojnie – już w 1945 roku – powrócił do pracy w Polskim Radiu, przejmując stanowisko dyrektora działu muzycznego. To wtedy rozpoczął się najpłodniejszy rozdział w jego karierze: solowe koncerty z repertuarem Rachmaninowa i Brahmsa, koncerty z Kwintetem Warszawskim dawane na całym świecie, współpraca z najlepszymi dyrygentami polskimi oraz praca kompozytorska, której efektem jest ponad 500 utworów (między innymi bardzo popularne piosenki Tych lat nie odda nikt, W małym kinie czy Nas zaczarować musiał deszcz), szereg kompozycji symfonicznych, muzyka do filmu Zadzwońcie do mojej żony (1957) – to tylko część powojennego dorobku artysty. W 1947 roku Szpilman skomponował słynny sygnał do Polskiej Kroniki Filmowej, jego autorskim pomysłem była też organizacja trwającego do dziś Międzynarodowego Festiwalu Piosenki w Sopocie.
Władysław Szpilman zmarł 6 lipca 2000 roku w Warszawie, pozostawiając nie tylko imponującą spuściznę artystyczną, ale także legendę i świadectwo wydarzeń, które stały się jego udziałem: jego książka „Śmierć Miasta” (w wersji uzupełnionej i poprawionej znana jako „Pianista”), wydana w 38 językach, stała się kanwą słynnego, nagrodzonego Oscarami filmu Romana Polańskiego.

Glenn Gould

Glenn Gould, urodzony w 1932 roku, żył zaledwie 50 lat, pozostawił po sobie jednak nieocenioną spuściznę oraz fascynującą do dziś legendę, narosłą wokół jego osoby.

Genialny pianista zasłynął przede wszystkim jako najlepszy w historii muzyki interpretator Bacha – jego dwie studyjne wersje Wariacji Goldbergowskich (z roku 1954 i 1981) wyznaczyły nową jakość w muzyce fortepianowej i do dziś są obiektem kultu melomanów. Sławę Gouldowi przyniosły również inne interpretacje muzyki klawiszowej Bacha, m.in. kompletne wykonanie Das Wohltemperierte Klavier, Kunst der Fuge i jego barokowe koncerty klawesynowe. Posługując się swoją niezwykłą wyobraźnią muzyczną prowadził również swoisty dialog z innymi dawnymi i współczesnymi mistrzami: Beethovenem, Arnoldem Schönbergiem, Jeanem Sibeliusem.
Nie tylko oryginalna technika gry oparta na szybkich tempach i precyzji, ale również niekonwencjonalny styl bycia przyczynił się do powszechnego uznania Goulda za artystę wyjątkowego. Jego dziwne zwyczaje i obsesje, hipochondria, lekomania i pryncypialne poglądy na muzykę i estetykę wielokrotnie stawały się pożywką dla mediów, nadając Kanadyjczykowi rys ekscentryczności. Szczególnie zadziwił świat w roku 1964, całkowicie i nieodwołalnie rezygnując z występów – uznając żywy kontakt z publicznością za przejaw anachronizmu, oddał się całkowicie nagraniom płytowym oraz współpracy z radiem i telewizją. Jego fascynacja rodzącymi się możliwościami w zakresie montażu dźwięku i twierdzenie, że to właśnie era elektroniki całkowicie zmieni rolę, jaką muzyka odgrywa w życiu współczesnego człowieka, okazały się zaskakująco prorocze.
Rolę, jaką odegrał Gould w historii muzyki dobrze unaocznia Piotr Orawski, dziennikarz Polskiego Radia i muzykolog, wspominając w swych zapiskach (http://piotrorawski.pl/ ) swą rozmowę z krytykiem muzycznym Janem Weberem tuż po śmierci Goulda (zmarł w 1982 roku na udar mózgu). Dyskusja dotyczyła najwybitniejszych pianistów XX wieku. „Po kilku kwadransach rozmowy wyłoniły się dwie osoby: Vladimir Horowitz i Glenn Gould. Obaj byliśmy zgodni. Bóg jest tylko jeden. Ma na imię Glenn Gould.”.

Artur Rubinstein

Urodzony w roku 1887 polski pianista pochodzenia żydowskiego, wirtuoz i odtwórca muzyki Chopina, Schuberta, Brahmsa, Schumana i Szymanowskiego, od dziecka przejawiał wyjątkowe uzdolnienia muzyczne. Z rodzinnej Łodzi wyjechał na studia do Berlina. Debiutował 1 grudnia 1900 w berlińskiej Beethoven-Saal, lecz faktycznym otwarciem jego międzynarodowej kariery był paryski koncert w 1904, kiedy to zagrał m.in. Koncert fortepianowy f-moll F. Chopina i Koncert fortepianowy g-moll C. Saint-Saensa, wzbudzając podziw francuskiej publiczności.

Kunszt artystyczny – niezwykła ekspresja, soczystość dźwięków i dar wzbudzania emocji w słuchaczach – dopełniała wyjątkowa osobowość i charyzma muzyka: wspominany jest jako człowiek o magnetycznym usposobieniu, otwarty, o niezwykłej erudycji i poczuciu humoru.
Był wielkim propagatorem polskiej muzyki na świecie; szczególnie bliska mu była twórczość Fryderyka Chopina i Karola Szymanowskiego. Szymanowski – bliski przyjaciel Rubinsteina – zadedykował mu wiele swych utworów, m.in. znakomitą IV Symfonię koncertującą na fortepian i orkiestrę.
Rubinstein jest uznawany za jednego z najwybitniejszych, czujących „słowiańskiego ducha” tej muzyki chopinistów w historii muzyki.
Bliska Rubisteinowi była również twórczość Bacha, Brahmsa, Czajkowskiego, Debussy’ego, Dworzaka, Liszta, Prokofiewa, Rachmaninowa, Ravela, Schuberta, Schumanna, Saint-Saensa, a w szczególności Mozarta i Beethovena.
W 1945 roku zebrał owacje na stojąco, gdy podczas uroczystości podpisania Deklaracji Narodów Zjednoczonych wyraził swe oburzenie wobec braku polskiej flagi i ostentacyjnie zagrał Mazurka Dąbrowskiego.
W 1960 był honorowym przewodniczącym jury podczas VI Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.
Zmarł 20 grudnia 1982 w Genewie.
Na cześć Maestro – jak nazywano Rubinsteina – organizowane są konkursy pianistyczne: największy w Izraelu (The Arthur Rubinstein International Piano Master Competition), w Bydgoszczy – Międzynarodowy Konkurs dla Młodych Pianistów organizowany przez Państwowy Zespół Szkół Muzycznych im. Artura Rubinsteina. Od 2005 roku działa Międzynarodowa Fundacja Muzyczna im. Artura Rubinsteina, organizująca Międzynarodowy Festiwal Muzyczny Rubinstein Piano Festival.

Vladimir Horowitz

Horowitz -jeden z najbardziej rozpoznawalnych i charakterystycznych pianistów XX wieku, urodził się w 1903 roku na Ukrainie. W 1925 roku wyemigrował na Zachód – najpierw do Europy, gdzie szybko zrobił zawrotną karierę, a następnie – już jako uznany pianista wirtuoz – do Stanów Zjednoczonych. Swoisty, ekspresyjny i „iskrzący” styl Horowitza stał się szybko jego znakiem rozpoznawczym. W jego bardzo obszernym repertuarze znalazły się między innymi nacechowane oryginalnością interpretacje Chopina czy wariacje na temat Bizeta.

Wzorem i autorytetem był dla Horowitza Rachmaninow; spotkanie obu panów w Hollywood w 1928 roku, kiedy to Horowitz zagrał III Koncert swego mistrza, a ten osobiście wyraził swe uznanie dla młodego wirtuoza, było dla najważniejszym momentem życia. Później Rachmaninow powiedział, że Horowitz odkrył dla niego ekspresyjne możliwości fortepianu.
Rzeczywiście, to właśnie bogata ekspresja, żarliwość i wyrazistość najlepiej charakteryzowały styl Horowitza. Publiczność za nim szalała; szybko stał się gwiazdą pierwszego formatu. Na otwarcie kas przed jego koncertem w Carnegie Hall w 1965 roku czekały setki fanów przez całą noc.
Pod koniec życia Horowitz otrzymał najwyższe odznaczenie USA – Medal Wolności. Zmarł na zawał serca w listopadzie 1989, pozostając jednym z najważniejszych wirtuozów w historii muzyki. Pośmiertnie uhonorowany został Narodowym Medalem Sztuki.

Krystian Zimerman

Światowej sławy pianista klasyczny oraz dyrygent, Krystian Zimerman, urodzony w 1956 roku w Zabrzu, był długoletnim uczniem wybitnego pianisty i jurora Andrzeja Jasińskiego. Laureat wielu konkursów polskich i zagranicznych, w tym IX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w 1975 roku. Koncertował z najlepszymi: Herbertem von Karajanem, Leonardem Bernsteinem, Claudio Abbado, Kiryłem Kondraszynem. Zimerman był pierwszym i przez długi czas jedynym polskim pianistą zakontraktowanym przez prestiżową wytwórnię Deutsche Grammophon.

Powołana przez Zimermana w 1999 roku orkiestra festiwalowa, w której pełnił rolę pianisty i dyrygenta, zachwycała publiczność między innymi w Paryżu, Salzburgu, Akwizgranie, Kolonii, Brukseli, Amsterdamie, Bazylei, Zurychu, Waszyngtonie i Nowym Jorku.
W 2011 roku Zimerman nagrał znakomicie przyjętą płytę z kompozycjami Grażyny Bacewicz. Intensywnie promuje również muzykę swego przyjaciela, Witolda Lutosławskiego – olśniewał nią publiczność podczas serii koncertów w USA, Amsterdamie, Londynie i Tokio.
Bardzo zaangażowany w sprawy polityczne, w 2009 roku wywołał skandal podczas recitalu w Los Angeles, w ostrych słowach krytykując amerykańską politykę militarystyczną. Odmawia również grania w Rosji ze względu na brak wyjaśnień w sprawie katyńskiej.

Ignacy Jan Paderewski

Urodzony w 1860 roku na Podolu Paderewski jest w historii polskiej muzyki postacią szczególną. Pianista, kompozytor, profesor warszawskiego konserwatorium, działacz niepodległościowy, wreszcie polityk – w ciągu ponad 80 lat swego życia (umarł w Nowym Jorku w roku 1941) człowiek ten odegrał znaczącą rolę we wszystkich tych wcieleniach.

Ukończył z wyróżnieniem warszawski Instytut Muzyczny, gdzie studiował grę na fortepianie pod okiem najlepszych nauczycieli. Jego talent i determinacja szybko zostały docenione i już w 1888 miał miejsce jego pierwszy duży koncert w Paryżu. Nazywany czarodziejem klawiatury, Paderewski grał w Londynie przed królową Wiktorią , a jego pierwsze amerykańskie tournée okazało się olbrzymim artystycznym i komercyjnym sukcesem.
Wybuch pierwszej wojny światowej skierował uwagę wirtuoza na kwestie polityki, bliskie temu patriocie, synu uczestnika Powstania Styczniowego od zawsze. Wykorzystując swą popularność na Zachodzie prowadził szeroko zakrojoną działalność dyplomatyczną na rzecz Polski: tworzył komitety pomocy Polakom w Londynie i w Paryżu, zbierał fundusze dla ofiar wojny, przed swymi koncertami wygłaszał postulaty na rzecz niepodległości Polski. Jego przybycie do Poznania w 1918 roku i przemówienie przed hotelem Bazar stało się impulsem do wybuchu jednego z trzech zwycięskich powstań w dziejach Polski. W roku 1919 utworzył bezpartyjny rząd, szybko jednak podał się do dymisji, powracając do koncertowania oraz poświęcając się działalności charytatywnej.

Siergiej Rachmaninow

Rachmaninow urodził się w 1873 roku w rosyjskim Siemionowie. Studiował w Konserwatorium Petersbuskim, a następnie uczył się gry na fortepianie w Moskwie u Nikołaja Zwieriewa i Alexandra Silotiego, przejawiając niezwykłe zdolności wirtuozerskie. W tych początkowych latach kariery na równi pociągało Rachmaninowa komponowanie: w wieku zaledwie 20 lat stworzył takie dzieła, jak wyróżniona złotym medalem opera Aleko, I Koncert fortepianowy czy Morceaux de Fantaisie ze słynnym Preludium cis-moll. Jego mentorem stał się Piotr Czajkowski i to pod jego opieką Rachmaninow doskonalił swoje umiejętności w dziedzinie kompozycji, tworząc m.in. fortepianową transkrypcję do suity z baletu Czajkowskiego Śpiąca Królewna. Również śmierć Czajkowskiego w roku 1893 odcisnęła swe piętno na twórczości Rachmaninowa – to z na jego część powstało m.in. Trio élégiaque. Również w swych późniejszych kompozycjach – poematach symfonicznych, koncertach fortepianowych i operach – pozostał wierny nawiązaniom do późnego romantyzmu rosyjskiego.

Od roku 1908, kiedy to muzyk wyruszył na swe pierwsze tournée po Stanach Zjednoczonych, kariera wirtuozerska wysuwa się na pierwszy plan w życiorysie Rachmaninowa. Po Rewolucji w 1917 roku muzyk na stałe opuścił Rosję, osiedlając się ostatecznie w Nowym Jorku. Odcięcie od ojczyzny oznaczało również utratę źródła inspiracji kompozytorskiej, wyjątkowo ożywiła się natomiast działalność koncertowa Rachmaninowa: odbywał liczne tournées koncertowe w Europie i Stanach Zjednoczonych, czarując i zachwycając publiczność swym patetycznym, ale zarazem szlachetnym i nowoczesnym stylem gry praktycznie do końca swoich dni. Jego ostatni recital odbył się 17 lutego 1943 roku w Kalifornii, gdy stan chorującego na czerniaka muzyka był już bardzo zły. Umarł 28 marca 1943 roku w Beverly Hills, cztery dni przed swymi siedemdziesiątymi urodzinami.

Ferenc Liszt

Jeden z najwybitniejszych pianistów i kompozytorów okresu romantyzmu, urodzony w 1811 roku Ferenc Liszt, zasłynął przede wszystkim jako wyprzedzający swą epokę innowator muzyki fortepianowej: twórca nowego gatunku – poematu symfonicznego, reformator faktury i techniki pianistycznej, prekursor muzycznego impresjonizmu.

Wybitnie utalentowany od dziecka, Franciszek Liszt studiował grę na fortepianie w Wiedniu pod kierunkiem Carla Czernego i Antonio Salieriego. W latach 1843 do 1861 pełnił funkcję kapelmistrza w Weimarze i na ten właśnie okres przypadł najpłodniejszy etap jego życia. Komponuje utwory na fortepian (Totentanz, Fantazja Węgierska, koncerty), poematy symfoniczne (m.in. słynną Symfonię Faustowską i Symfonię Dantejską, inspirowane dziełem Goethego), pieśni świeckie, muzykę religijną. Obszerna część jego dorobku kompozytorskiego to parafrazy, transkrypcje i wariacje na temat utworów Bacha, Beethovena, Wagnera i innych wielkich twórców. Przede wszystkim jednak znany jest jako wielkiego formatu wirtuoz fortepianu – pianista-wizjoner, łamiący wszelkie zasady, interpretujący po swojemu muzyczne tradycje.
Zmarł w roku 1886, pochowany został w Bayreuth – miejscu spoczynku swego przyjaciela i zięcia, Ryszarda Wagnera.

Wolfgang Mozart

Mozart przyszedł na świat 27 stycznia 1756 roku w Salzburgu. Od wczesnego dzieciństwa przejawiał wybitny talent muzyczny; w wieku lat 5 był już autorem dwóch utworów: Menueta i Trio KV 1. Pod kierunkiem swego ojca Leopolda wraz z siostrą uczył się gry na klawesynie. Pierwsze tournée odbył rok później, a w 1769 roku „cudowne dziecko” zostało mianowane koncertmistrzem kapeli arcybiskupiej.

Momentem przełomowym w karierze młodego wirtuoza była jego przeprowadzka do Wiednia i sukces, jaki odniósł występując w roli pianisty przed Cesarzem Józefem II. Od tego momentu – a był to rok 1781 – Mozart stał się uznanym i uwielbianym w stolicy solistą; w czasie jego występów sale koncertowe nie mogły pomieścić chętnych. Grał przede wszystkim koncerty skomponowane przez siebie, bardzo często pisane pod aktualne gusta wiedeńczyków; w trakcie jego krótkiego życia skomponował aż 27 koncertów fortepianowych – błyskotliwe i pełne świeżości utwory stały się wzorcem klasycznego koncertu solowego. Jako wirtuoz Mozart uwielbiał improwizować, a jego kontakt z publicznością był żywy i bliski.
Mimo, że wiedeński klasyk żył niespełna 36 lat, jego dorobek kompozytorski jest imponujący: ponad 600 kompozycji, w tym 20 oper, 68 symfonii, 27 koncertów i 19 mszy. Większość dzieł weszła do muzycznego kanonu: opery Wesele Figara, Czarodziejski Flet, Don Giovanni, symfonia Jowiszowa, Eine kleine Nachtmusik, niedokończone Requiem to nieśmiertelne arcydzieła klasycyzmu.

Ludwig van Beethoven

Ludwig van Beethoven urodził się w grudniu 1770 roku w Bonn. Jako ostatni z trójki „klasyków wiedeńskich” stanął na pograniczu klasycyzmu i nurtu romantycznego w muzyce. Karierę pianisty rozpoczął jako siedmiolatek, w wieku 22 lat opuścił zaś rodzinne miasto, by jako młody wirtuoz i zdolny kompozytor przybyć do ówczesnej stolicy muzycznego świata – Wiednia.

Debiutancki wiedeński koncert 29 marca 1795 r. okazał się wielkim sukcesem i Beethoven szybko zyskał sławę niezrównanego mistrza improwizacji. Jego ambicje sięgały jednak dalej – pragnął również komponować. Jego pierwsze dzieła stanowiły oczywiście utwory na fortepian, ale już wkrótce pojawiły się w nich towarzyszące skrzypce, by w szczytowej formie odkrywać nowe muzyczne horyzonty w dziedzinie kompozycji orkiestrowych. Beethoven wprowadzał w swej muzyce nowatorskie zmiany w klasycznych układach formalnych, stosował nieregularności w budowie utworów, rozwinął czynnik harmoniczny, wprowadzał dynamiczne, zaskakujące kontrasty. Wybiegał w ten sposób poza ciasne ramy klasycyzmu, a jego styl był już zapowiedzią nowych nurtów artystycznych, które na dobre zagoszczą w Europie dopiero w połowie XIX wieku.
Szczyt wirtuozerskiej kariery Beethovena przypadł na lata 1796-1798, a zakończyła ją postępująca utrata słuchu. Ostatni publiczny koncert Beethovena odbył się w 1815 roku i od tej pory muzyk poświęcił się wyłącznie pracy kompozytorskiej. To właśnie sztuka dała dotkniętemu tragedią muzykowi siłę do życia i działania, o czym Beethoven pisze wprost w słynnym testamencie heiligensztadzkim. Niestety, wkrótce publiczne występy stały niemożliwe; muzyk poświęcił się całkowicie pracy kompozytorskiej. Paradoksalnie to właśnie ciężkie doświadczenia i beznadziejna walka z postępującym kalectwem zainspirowały Beethovena do wydania swych najbardziej monumentalnych dzieł: po krytycznym 1802 roku powstała słynna II symfonia D-dur op. 36, Eroica, a także koncerty, kwartety, tria, sonaty, uwertury.
Ostatnie lata życia przyniosły Beethovenowi szereg zaszczytów: cieszył się ogromnym uznaniem wśród wiedeńskiej socjety, został członkiem szwedzkiej Akademii Nauk, a jego Msza uroczysta została uhonorowana złotym medalem królewskim od Ludwika XVIII.
Zmarł w swoim domu 26 marca 1827 roku, przykuty do łóżka z powodu puchliny wodnej i marskości wątroby.

Fryderyk Chopin

Urodzony 1 marca 1810 roku w Żelazowej Woli Fryderyk Chopin żył zaledwie 39 lat, ale jego dorobek artystyczny uczynił go ikoną muzyki fortepianowej.

Już w wieku 7 lat był autorem pierwszych drobnych utworów muzycznych, z czego Polonez g-moll ukazał się drukiem. Rok później, w 1818, mały pianista zagrał swój pierwszy publiczny koncert fortepianowy, zbierając doskonałe recenzje.

Inspirowali go najwięksi: podziwiał Mozarta (pierwszy paryski koncert w 1832 roku, na którym oczarował socjetę Wariacjami na temat arii ‚Là ci darem la mano z opery Don Juan otworzył Chopinowi drzwi do międzynarodowej kariery), Bacha, Beethovena i Haendla,  fascynacja Niccolò Paganinim stała się punktem wyjścia dla skomponowania pierwszego cyklu etiud. Młodzieńczy styl gry Chopina wyznaczał modny w pierwsze połowie XIX wieku, wirtuozerski styl brillant z nurtu muzyki romantycznej.

Wraz z rozwojem artystycznym coraz bardziej widoczne w jego muzyce stawały się wpływy folkloru różnych kultur. Pomimo słabego zdrowia (od 1938 roku ciężko choruje na gruźlicę) Chopin sporo podróżował, a jego otwartość i wrażliwość na przejawy twórczości ludowej przejawiały się w komponowanych w latach 30-tych utworach, m.in. w inspirowanych narodowymi tradycjami Włoch i Hiszpanii Bolero, Barkaroli i Taranteli.

Głównym jednak źródłem inspiracji Chopina był folklor polski. Jego fascynacja polską muzyką ludową zaowocowała już w datowanych na wczesny okres twórczości (1826-1829) takich autorskich kompozycjach, jak Rondo c-moll op. 1 i Rondo à la Krakowiak F-dur op. 14 czy pierwsze mazurki.

Wpływy te wzmogły się znacznie po upadku Powstania Listopadowego, kiedy to Fryderyk udał się na świadomie wybraną, dożywotnią emigrację i osiadł w Paryżu.  Tęsknota za krajem i miłość do polskiej kultury ludowej znalazły swój wyraz w większości największych dzieł Polaka. Znakiem rozpoznawczym stylu kompozytorskiego Chopina stały się artystyczne przetworzenia charakterystycznych dla muzyki ludowej zwrotów melodycznych, stylizacje (wielką inspiracją były polskie tańce ludowe: kujawiak, mazur, oberek, krakowiak, polonez), archaiczne skale.

Jako pianista Chopin grywał rzadko, a wraz z postępem jego choroby aktywność na polu publicznych koncertów malała. Każdy z nich jednak był wielkim wydarzeniem i sukcesem – w ciągu 18 lat swego pobytu w Paryżu dał 19 oficjalnych koncertów, podczas których wzruszał, fascynował i oszałamiał wirtuozerską techniką francuskie salony. Znakomicie sprawdził się też w roli nauczyciela gry na fortepianie, rozchwytywanym wśród polskiej i francuskiej arystokracji.

Dopiero pod koniec swego krótkiego życia – a żył zaledwie 39 lat – po burzliwym romansie z George Sand i wyjeździe do Anglii i Szkocji, Chopin zaczął więcej koncertować, co odbiło się nie tylko na jego twórczości kompozytorskiej – przez ostatnie dwa lata życia napisze tylko kilka miniatur – ale i na zdrowiu osłabionego gruźlicą muzyka. 16 listopada 1848 roku, pomimo wysokiej gorączki, zagrał swój ostatni koncert – występ na rzecz polskich emigrantów w sali Guildhall w Londynie.

Rok później, w październiku 1849 roku, po powrocie do Paryża zmarł na gruźlicę płuc w swoim mieszkaniu przy placu Vendôme.  Pochowany został na cmentarzu Pere-Lachaise w Paryżu, lecz zgodnie z jego wolą serce zostało przeniesione do Polski.